Alkohol w ciąży

Alkohol w ciąży
19 marca 2020  

Każdego roku w Polsce na świat przychodzi nawet kilka tysięcy dzieci z Płodowym Zespołem Alkoholowym (FAS). To więcej, niż liczba dzieci rodzących się np. z Zespołem Downa. Według danych statystycznych Polskiej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (PARPA) średnio 3 dzieci na 1000 rodzi się w Polsce z Płodowym Zespołem Alkoholowym (FAS), a dziesięciokrotnie więcej dotkniętych jest wybiórczymi zaburzeniami rozwojowymi spowodowanymi alkoholem. Problem tkwi w utartych mitach, które są nierzadko przekazywane ciężarnym, o zgrozo, nawet przez samych lekarzy.

„Na rozluźnienie i lepsze krążenie”

Dotychczas nie stwierdzono jednoznacznie, jaka ilość alkoholu może już spowodować u dziecka zaburzenia rozwojowe, dlatego ciężarnym zaleca się bezwzględną abstynencję, niezależnie od trymestru.

Dziecko w łonie matki, jest jak gąbka – chłonie wszystko to, co przyjmuje matka. Jakakolwiek ilość wypitego alkoholu przez kobietę w ciąży, w ciągu 40 minut trafia zatem także do krwi dziecka, a na to jego mały i nie w pełni rozwinięty organizm nie jest w żaden sposób przygotowany. – mówi dr Beata Sterlińska-Tulimowska.

Pijąca matka = chore dziecko

Alkohol pity przez ciężarną może prowadzić do szeregu zaburzeń u dziecka, określanych jako Płodowy Zespół Alkoholowy (z ang. Fetal Alcohol Syndrome). Mogą one obejmować zaburzenia rozwoju fizycznego, ale także społeczno-emocjonalnego i poznawczego. Do najczęstszych objawów wskazujących na wystąpienie FAS zalicza się: zaniżony wzrost i wagę w okresie przed- i pourodzeniowym, małogłowie, nieprawidłowy rozwój układu kostno-stawowego, niewłaściwe napięcie mięśniowe, zaburzenia równowagi i koordynacji, zaburzenia przetwarzania sensorycznego (widzenia i słyszenia, czucia głębokiego i powierzchniowego, w tym: bólu, temperatury czy głodu/sytości). Dodatkowo, z punktu widzenia wczesnej diagnostyki FAS, szczególnie istotne są zmiany zachodzące w fizjonomii twarzy dziecka: krótki i zadarty nos, wygładzona rynna nosowa, wąska górna warga, blady kolor ust, opadające powieki, wąskie szpary powiekowe, szeroko rozstawione oczy, nisko osadzone uszy, krótka szyja, wolniejsze tempo rozwoju środkowej części twarzy, mała żuchwa, cofnięty podbródek.

W późniejszym okresie życia pojawić się mogą objawy szczegółowe, świadczące o uszkodzeniu układu nerwowego, spowodowanego spożywaniem alkoholu przez matkę w trakcie życia płodowego dziecka.

U dzieci z Płodowym Zespołem Alkoholowym zauważyć można często brak zdolności rozumienia i przewidywania konsekwencji swojego zachowania – działają one schematycznie i bezrefleksyjnie. Mają problemy z nawiązywaniem i utrzymaniem znajomości, nie potrafią umiejętnie odczytywać emocji i „mowy ciała”, zauważa się często u nich skłonność do kradzieży i kłamstwa, impulsywności i agresji. Jeśli chodzi o deficyty rozwoju poznawczego, dzieci z FAS zazwyczaj mają większe problemy z uczeniem się i skupieniem, myśleniem abstrakcyjnym, planowaniem, obserwuje się także często wyraźne opóźnienia w nauce mowy i zaburzenia mowy, np. jąkanie, mowy niewyraźnej, bełkotliwej.

Wspomniane zaburzenia pociągają niestety za sobą kolejne trudności w życiu dziecka. U nieprawidłowo zdiagnozowanego i nieobjętego fachową pomocą dziecka z FAS mogą wystąpić zaburzenia wtórne, które przejawiają się ogólnym wycofaniem z życia towarzyskiego i rówieśniczego, niską samooceną, trudnościami w relacjach społecznych, tendencją do zachowań agresywnych, konfliktów z prawem, a często nawet depresją i innymi zaburzeniami psychicznymi oraz problemami z nadużywaniem alkoholu i innych substancji psychoaktywnych.

Pamiętajmy, że już niewielka ilość alkoholu może spowodować nieodwracalne zmiany w rozwoju dziecka i rzutować na jego zdrowie.